เจาะลึก “เศรษฐกิจเงา” อิหร่านมูลค่ากว่า 7.8 พันล้านดอลลาร์ มีทั้งขุดบิตคอยน์และการใช้ stablecoin ท่ามกลางความเสี่ยงจากสงคราม ที่อาจทำลายโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้าซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของระบบการขุด

ท่ามกลางการถูกคว่ำบาตรจากชาติตะวันตก อิหร่านได้สร้างระบบเศรษฐกิจคู่ขนานหรือ “เศรษฐกิจเงา” ขึ้นมาเพื่อใช้เป็นเส้นเลือดใหญ่ในการหล่อเลี้ยงประเทศ โดยระบบนี้พึ่งพาเทคโนโลยีคริปโทเคอร์เรนซีเป็นหลัก 

ข้อมูลจาก Chainalysis บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลบล็อกเชน ระบุว่าระบบนิเวศคริปโทฯ ของอิหร่านเติบโตอย่างรวดเร็ว จนมีมูลค่าสูงถึง 7.78 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 (ประมาณ 2.4 แสนล้านบาท) ซึ่งเทียบเท่ากับ GDP ของบางประเทศขนาดเล็กเลยทีเดียว

อิหร่านออกกฎหมายให้การขุดคริปโทฯ ถูกต้องตั้งแต่ปี 2019 เปิดทางให้ผู้ได้รับใบอนุญาตใช้ไฟฟ้าราคาต่ำ แลกกับการส่งมอบบิตคอยน์ที่ขุดได้ให้ธนาคารกลาง ซึ่งสามารถนำไปใช้ชำระค่าสินค้านำเข้าโดยไม่ต้องผ่านระบบธนาคารที่สหรัฐฯ ควบคุม  

ในขณะเดียวกัน ประชาชนชาวอิหร่านทั่วไปก็ใช้คริปโทฯ เป็นเครื่องมือเอาชีวิตรอด โดยในช่วงที่มีวิกฤตเศรษฐกิจ การประท้วง หรือการตัดสัญญาณอินเทอร์เน็ต ประชาชนจะแห่ถอนเงินคริปโทฯ จากศูนย์ซื้อขาย (Exchange) ในประเทศ เข้าไปเก็บไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัลส่วนตัว (Personal Wallet) เพื่อความปลอดภัย

บทบาทของกองทัพและการเข้ามาตรวจสอบ หน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในการผลักดันเศรษฐกิจเงานี้คือ กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ซึ่งใช้คริปโทฯ เป็นช่องทางในการเคลื่อนย้ายเงินทุน มีรายงานว่ากระเป๋าเงินดิจิทัลที่เชื่อมโยงกับ IRGC มีเงินทุนไหลเข้ามากกว่า 3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025

ความเสี่ยงจากสงครามที่อาจทำให้ระบบสะดุด แม้ระบบนี้จะดูแข็งแกร่ง แต่ก็มีจุดอ่อนที่สำคัญที่สุดคือ “ไฟฟ้า” เนื่องจากการขุดคริปโทฯ ต้องใช้พลังงานมหาศาล การโจมตีทางทหารจากสหรัฐฯ และอิสราเอลเมื่อเร็วๆ นี้ ได้สร้างความเสี่ยงต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้าของอิหร่าน 

หากความขัดแย้งยืดเยื้อจนโรงไฟฟ้าได้รับความเสียหาย กำลังการผลิตคริปโทฯ ของอิหร่านอาจลดลงอย่างหนักในระยะสั้น ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบท่อน้ำเลี้ยงหลักที่หล่อเลี้ยงประเทศแห่งนี้

ที่มา : Coindesk