ผู้นำอาเซียน 3 ประเทศ ประกอบด้วยประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต ของอินโดนีเซีย, โต เลิม เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม และฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา เตรียมเข้าร่วมประชุมคณะกรรมการด้านสันติภาพ (Board of Peace) ที่กรุงวอชิงตันในวันพฤหัสบดีนี้

ขณะที่สื่อต่างประเทศตั้งข้อสังเกตว่า ไทยและฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นพันธมิตรภายใต้สนธิสัญญาของสหรัฐฯ ในภูมิภาค รวมถึงมาเลเซีย ซึ่งลงนามในข้อตกลงการค้ากับสหรัฐฯ เป็นประเทศแรก ๆ ในกลุ่มอาเซียน ไม่ได้เข้าร่วมการประชุม

การประชุมดังกล่าวจะหารือถึงแผนฟื้นฟูพื้นที่กาซา และจะมีการประกาศรายชื่อผู้ให้คำมั่นสนับสนุนเงินทุนมากกว่า 5,000 ล้านดอลลาร์ แต่มีเพียงส่วนน้อยที่เชื่อว่าประเด็นหลักจะเป็นเรื่องกาซา

ปฏิกิริยาในกลุ่มอาเซียนยังสะท้อนการตีความแนวทางใหม่ของทรัมป์ในมุมมองที่แตกต่างกัน ส่วนในภาพกว้างกว่านั้น คือคำถามว่า ประเทศเหล่านี้เห็นด้วยหรือไม่กับการที่ทรัมป์มองว่า ระเบียบโลกที่เคยยึดมั่นในกติกาหลังสงครามโลกครั้งที่สองกำลังอ่อนแรงลง

สำหรับประเทศที่กำลังมุ่งยกระดับบทบาทของตนเองอย่างอินโดนีเซียและเวียดนาม นี่ถือเป็นโอกาสในการเข้าถึงทำเนียบขาวมากขึ้น แต่อีกด้านหนึ่งคือ การยอมรับระบบระหว่างประเทศที่มีลักษณะเชิงผลประโยชน์และอิงกับอำนาจมากขึ้น

สื่อของรัฐรายงานว่า การเข้าร่วมการประชุมครั้งแรกของผู้นำเวียดนาม สะท้อนถึงการสนับสนุนจากเวียดนามและความพร้อมที่จะร่วมมือกับประชาคมระหว่างประเทศเพื่อสันติภาพและการพัฒนา นอกจากนี้ ยังถือเป็นก้าวย่างที่เป็นรูปธรรมในการขับเคลื่อนความเป็นหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์รอบด้านระหว่างเวียดนามกับสหรัฐฯ โดยชี้ถึงการยกระดับความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศตั้งแต่ปี 2023

เกรกอรี โพลิง นักวิจัยอาวุโสจากศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์และการระหว่างประเทศ (CSIS) ในกรุงวอชิงตัน กล่าวว่า คณะกรรมการสันติภาพ ส่วนใหญ่ประกอบด้วยประเทศมหาอำนาจระดับกลางที่ไม่ได้เป็นพันธมิตรตามสนธิสัญญากับสหรัฐฯ สำหรับทั้งฟิลิปปินส์และไทยนั้นแทบไม่มีประโยชน์อะไรเลยที่จะเข้าร่วม

ในภาพกว้าง โพลิงระบุว่า รัฐบาลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รู้สึกไม่สบายใจกับการเสื่อมถอยของระเบียบโลกที่ยึดถือกติกาหลังสงครามโลกครั้งที่สอง รวมถึงความเป็นไปได้ที่คณะกรรมการดังกล่าวอาจทอนลดบทบาทขององค์การสหประชาชาติ โดยชี้ว่า การเติบโตทางเศรษฐกิจของภูมิภาคนี้เกิดขึ้นภายใต้ระบบดังกล่าว “พวกเขาไม่สนใจในระบบระหว่างประเทศที่ใครมีอำนาจมากกว่าก็เป็นฝ่ายถูก”

ด้านเอลินา นูร์ นักวิชาการจากสิงคโปร์ ประจำกองทุนคาร์เนกี้เพื่อสันติภาพสากล (Carnegie Endowment for International Peace) กล่าวว่า แม้จะมีการนำเสนอโดยยกสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ ในการเข้าเป็นสมาชิก แต่ในความเป็นจริง คณะกรรมการสันติภาพได้ให้อำนาจตัวเองในการบูรณะกาซา โดยไม่ต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น

นั่นคือเหตุผลข้อใหญ่ที่หลายประเทศ รวมถึงมาเลเซีย ซึ่งวิพากษ์วิจารณ์การกระทำของอิสราเอลอย่างหนัก ไม่ต้องการเข้าร่วม

ที่มา Nikkei Asia