บทบาทของกรรมการบริษัทและแนวทางการพัฒนาศักยภาพผ่านการอบรม

สำนักข่าวอีไฟแนนซ์ไทย- -24 ส.ค. 69 10:18 น. Executive Summary:- กรรมการบริษัทคือหัวใจสำคัญในการเชื่อมโยงวิสัยทัศน์จากผู้ถือหุ้นสู่ความสำเร็จขององค์กร โดยทำหน้าที่หลักในการกำหนดกลยุทธ์และบริหารความเสี่ยงเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่กิจการอย่างยั่งยืนในระยะยาว - ประเทศไทยใช้กลไกตลาด (Market Discipline) และการเปิดเผยข้อมูล (Disclosure) เป็นเครื่องมือสร้างแรงจูงใจให้กรรมการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับหลักปฏิบัติ CG Code เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุน ต่างจากสิงคโปร์ ฮ่องกง และมาเลเซีย ที่กำหนดเป็นเกณฑ์ - ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลาดหลักทรัพย์) และสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (สำนักงาน ก.ล.ต.) ได้กำหนดมาตรฐานความรู้พื้นฐานเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาทักษะการเป็นกรรมการมืออาชีพผ่าน 6 มาตรฐานองค์ความรู้ ครอบคลุมตั้งแต่บทบาทและหน้าที่ของคณะกรรมการ กฎหมาย บัญชีและการเงิน ความเสี่ยง ไปจนถึงการขับเคลื่อนธุรกิจสู่ความยั่งยืนและการเปิดเผยข้อมูล - จากการศึกษาประวัติการอบรมหลักสูตร Director Certification Program (DCP) ของกรรมการของบริษัทจดทะเบียนในกลุ่ม SET50 พบว่า กรรมการ 353 ท่าน จากทั้งหมด 543 ท่าน หรือประมาณ 65% เปิดเผยว่าผ่านการอบรมหลักสูตร DCP แล้ว สะท้อนให้เห็นว่าบริษัทขนาดใหญ่ของไทยให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับคุณภาพของกรรมการ - กรรมการ 212 ท่านที่อบรมมานานกว่า 10 ปี (ก่อนปี 2559) เป็นโอกาสอันดีที่บริษัทจดทะเบียนจะส่งเสริมให้กรรมการเหล่านี้เข้าร่วมอบรมเนื้อหาเพื่อทบทวนและเพิ่มพูนความรู้ให้เท่าทันสภาวการณ์ปัจจุบัน เช่น กฎเกณฑ์ที่ปรับปรุงใหม่ และแนวทางการพัฒนาด้าน ESG เป็นต้น เพื่อกรรมการจะได้มีทักษะพื้นฐานที่ดี และมีความเข้าใจผู้มีส่วนได้เสียอย่างรอบด้าน ซึ่งจะช่วยให้บริษัทจดทะเบียนมีความเข้มแข็งและสามารถอยู่รอดได้ในระยะยาว - อย่างไรก็ดี กรรมการที่ยังไม่ได้อบรม หรือไม่พบประวัติการอบรม DCP อาจมีการเข้าอบรมหลักสูตรอื่น เช่น Director Accreditation Program (DAP) ซึ่งเป็นหลักสูตรเร่งรัดขั้นต้นสำหรับกรรมการใหม่ หรือหลักสูตร Role of the Chairman Program (RCP) ซึ่งเป็นหลักสูตรเพื่อการพัฒนาทักษะเฉพาะด้านสำหรับประธานคณะกรรมการ หรืออาจมีลักษณะเป็นกรรมการชาวต่างชาติที่อาจได้รับการอบรมหลักสูตรต่างประเทศและไม่นับรวมในการศึกษานี้ หรือเป็นกรรมการที่มีอายุหรือมีระยะเวลาดำรงตำแหน่งกรรมการยาวนาน บทบาทกรรมการและการพัฒนาศักยภาพกรรมการของบริษัทจดทะเบียน ในโลกธุรกิจปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความผันผวนและการแข่งขันที่ซับซ้อน และรุนแรง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง “กรรมการบริษัท” จึงไม่เพียงแต่เป็นกลไกของการกำกับดูแล หากแต่เป็นเสาหลักในการขับเคลื่อนองค์กรให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน เนื่องจากกรรมการบริษัท คือ จุดเชื่อมโยงสำคัญระหว่างผู้ถือหุ้นและผู้บริหาร และทำหน้าที่ในการกำหนดทิศทางเชิงกลยุทธ์ บริหารความเสี่ยง และตัดสินใจในประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่ออนาคตของกิจการ โดยเฉพาะในบริบทของบริษัทจดทะเบียนที่มีการแยกโครงสร้างระหว่างเจ้าของกิจการและผู้บริหารอย่างชัดเจน ผู้ถือหุ้นในฐานะเจ้าของกิจการจะแต่งตั้งกรรมการบริษัทเพื่อทำหน้าที่เป็นตัวแทนในการคัดเลือกและกำกับดูแลผู้บริหารหรือผู้จัดการมืออาชีพ เพื่อทำให้มั่นใจว่าการดำเนินงานของบริษัทจดทะเบียนจะเป็นไปอย่างถูกต้อง โปร่งใส และเพื่อประโยชน์สูงสุด ของบริษัทและผู้ถือหุ้นทุกราย เมื่อพิจารณาถึงบทบาทและความสำคัญดังกล่าว กรรมการบริษัทจดทะเบียนจึงต้องเป็นบุคลากรที่มีความพร้อมรอบด้าน ทั้งในแง่ความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ที่หลากหลาย และมีคุณสมบัติที่สอดคล้องกับลักษณะหรือสภาพการประกอบธุรกิจของบริษัทจดทะเบียน ยิ่งไปกว่านั้น ในยุคที่ภูมิทัศน์ทางธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา กรรมการบริษัทจดทะเบียนจึงจำเป็นต้องพัฒนาทักษะและความรู้อย่างสม่ำเสมอผ่านช่องทางต่าง ๆ เช่น การอบรมและการประเมินทดสอบ เป็นต้น เพื่อให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันต่อการเปลี่ยนแปลง ซึ่งสอดคล้องกับหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดีสำหรับบริษัทจดทะเบียนปี 2560 (CG Code) ในส่วนของหลักปฏิบัติที่ 3.8 ที่ระบุว่า “กรรมการบริษัทจดทะเบียนควรได้รับการอบรมและพัฒนาความรู้ที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง” และควรเปิดเผยข้อมูลการฝึกอบรมและการพัฒนาความรู้ดังกล่าวในรายงานประจำปีเพิ่มเติมด้วย ทั้งนี้ การพัฒนาองค์ความรู้ของกรรมการอย่างต่อเนื่องมิใช่เพียงการยกระดับคุณภาพการกำกับดูแลกิจการที่ดีเพียงเท่านั้น หากแต่เป็นกุญแจสำคัญในการสร้างมูลค่าและผลตอบแทนที่ยั่งยืนให้แก่ผู้ถือหุ้นในระยะยาว ด้วยเหตุนี้ งานศึกษาฉบับนี้จึงศึกษาถึงแนวทางในการส่งเสริมการอบรมและพัฒนาความรู้ของกรรมการบริษัทจดทะเบียนทั้งในต่างประเทศและประเทศไทย เพื่อทำความเข้าใจถึงแนวทางในการวางกรอบการพัฒนาศักยภาพของกรรมการบริษัทจดทะเบียนของไทยเปรียบเทียบกับตลาดทุนต่างประเทศ รวมถึงศึกษาประวัติการอบรมของกรรมการในบริษัทจดทะเบียนกลุ่ม SET50 เพื่อสะท้อนภาพความเป็นจริงของการพัฒนากรรมการในตลาดทุนไทย ถอดบทเรียนต่างประเทศ: การพัฒนาความรู้กรรมการบริษัทจดทะเบียนในต่างประเทศ ในหลายประเทศทั่วโลกมองว่าการพัฒนาศักยภาพและการเพิ่มพูนองค์ความรู้ของกรรมการไม่ได้เป็นเพียงทางเลือกแต่เป็นความรับผิดชอบเชิงหน้าที่ เพื่อรับมือกับความท้าทายใหม่ ๆ สังเกตได้จากหลายประเทศ อาทิ สิงคโปร์ ฮ่องกง และมาเลเซีย เป็นต้น ได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์และหัวข้อสำคัญที่บริษัทจดทะเบียนต้องจัดให้กรรมการของบริษัทได้เข้ารับการอบรม เพื่อเสริมสร้างความพร้อมให้แก่กรรมการให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยหัวข้อครอบคลุมความรู้ด้านกฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง บทบาทและหน้าที่ของคณะกรรมการบริษัทและคณะกรรมการชุดย่อย การกำกับดูแลกิจการที่ดี ตลอดจนทักษะเชิงปฏิบัติที่จำเป็นสำหรับการทำงานร่วมกันภายในคณะกรรมการและการสร้างมูลค่าให้แก่บริษัทจดทะเบียนและผู้มีส่วนได้เสียในระยะยาว โดยสามารถสรุปตัวอย่างแนวทางในการส่งเสริมการอบรมของกรรมการผ่านหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ในตลาดทุนต่างประเทศ ได้ตามตารางที่ 1 ดังนี้ ประเทศ รายละเอียดของกฎเกณฑ์การอบรม สิงคโปร์ กำหนดเป็นกฎเกณฑ์ว่า กรรมการบริษัทจดทะเบียนที่ไม่เคยดำรงตำแหน่งในบริษัทจดทะเบียนมาก่อน (First-time Director) จะต้องผ่านการอบรมภาคบังคับ (Mandatory Training) ภายใน 1 ปี นับจากวันที่ได้รับการแต่งตั้ง โดยต้องเข้ารับการอบรมในหลักสูตรใดหลักสูตรหนึ่ง ดังนี้ (1) Listed Entity Directors Program ครอบคลุมเนื้อหาด้านการกำกับดูแลกิจการที่ดี บทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบ ของกรรมการบริษัท รวมถึงการขับเคลื่อนกลยุทธ์ตามหลักการ Environmental Social and Governance (ESG) (2) Listed Entity Directors Bridging Program ครอบคลุมเนื้อหาด้านการกำกับดูแลกิจการที่ดี การยกระดับผลการดำเนินงานของคณะกรรมการ และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับบริษัทจดทะเบียน รวมถึงแนวทางการบริหารจัดการด้าน ESG (3) Board of Directors Masterclass Program ครอบคลุมเนื้อหาด้านการกำกับดูแลกิจการที่ดี การวิเคราะห์งบการเงินสำหรับกรรมการ และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับบริษัทจดทะเบียน รวมถึงบทบาทหน้าที่ของกรรมการในด้าน ESG นอกจากหลักเกณฑ์การอบรมสำหรับ First-time Director หน่วยงานกำกับดูแลของประเทศสิงคโปร์ยังมีการกำหนดเป็นกฎเกณฑ์ให้กรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคนต้องเข้ารับการอบรมด้านความยั่งยืน (Sustainability Training) พร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลการอบรมดังกล่าวในรายงานความยั่งยืน (Sustainability Reporting) ด้วย ฮ่องกง กำหนดเป็นกฎเกณฑ์ว่า กรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคนต้องได้รับการพัฒนาความรู้วิชาชีพเป็นประจำทุกปี (Continuous Professional Development) โดยเนื้อหาการอบรมต้องครอบคลุมอย่างน้อย 5 หัวข้อ ได้แก่ (1) บทบาทหน้าที่ และความรับผิดชอบของคณะกรรมการบริษัทและคณะกรรมการชุดย่อย (2) พันธะผูกพันของบริษัทจดทะเบียนและกรรมการภายใต้กฎหมายและกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง (3) การกำกับดูแลกิจการและประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ ESG (4) การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน และ (5) พัฒนาการเฉพาะอุตสาหกรรม แนวโน้มธุรกิจ และกลยุทธ์ที่เกี่ยวข้องกับบริษัทจดทะเบียน ทั้งนี้ หลักเกณฑ์สำหรับกรรมการที่ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งกรรมการเป็นครั้งแรก (First-time Director) กำหนดให้กรรมการดังกล่าวต้องผ่านการอบรมที่ครอบคลุมอย่างน้อย 5 หัวข้อข้างต้น ภายใน 18 เดือนนับจากวันที่ได้รับการแต่งตั้งด้วย มาเลเซีย กำหนดเป็นกฎเกณฑ์ว่า กรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคนต้องเข้ารับการอบรมหลักสูตร Mandatory Accreditation Program (MAP) ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ (1) MAP Part 1 ครอบคลุมเนื้อหาด้านการกำกับดูแลกิจการ บทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบของกรรมการบริษัท และ (2) MAP Part 2 มุ่งเน้นด้านความยั่งยืนและ ESG ทั้งนี้ สำหรับกรรมการที่เป็น First-time Director กฎเกณฑ์มีการกำหนดให้ต้องผ่านการอบรม MAP ทั้ง 2 ส่วนภายใน 18 เดือนนับจากวันที่ได้รับการแต่งตั้งด้วย ที่มา: ข้อมูลจากหน่วยงานกำกับดูแลของประเทศสิงคโปร์ ฮ่องกงและมาเลเซีย รวบรวมโดยฝ่ายวิจัย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET Research); ข้อมูล ณ 24 มีนาคม 2569 ประเทศไทย: แนวทางในการพัฒนาทักษะและความรู้ที่จำเป็นของกรรมการในตลาดทุนไทย เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศในภูมิภาคที่มีการกำหนดเป็นหลักเกณฑ์บังคับให้กรรมการบริษัทจดทะเบียนต้องเข้ารับการอบรมเพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบ ตลอดจนเพิ่มพูนทักษะด้านการกำกับดูแลกิจการ การบริหารความเสี่ยง และการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืน จะเห็นได้ว่า ประเทศไทยมีแนวทางที่แตกต่างจากประเทศอื่นๆ โดยไม่ได้กำหนดเป็นกฎหมายที่แน่ชัดเพื่อบังคับให้กรรมการต้องผ่านการอบรม แต่สำนักงาน ก.ล.ต. ได้มีการวางแนวทางในการส่งเสริมการอบรมของกรรมการผ่านเครื่องมือและกลไกต่าง ๆ ตามตารางที่ 2 ดังนี้ ลำดับ แนวทางการส่งเสริม รายละเอียดแนวทางการส่งเสริมการอบรม 1 หลักปฏิบัติ CG Code สำนักงาน ก.ล.ต. ส่งเสริมการอบรมผ่านกลไกตลาด (Market Discipline) แทนการบังคับด้วยกฎเกณฑ์ · กำหนดในหลักปฏิบัติที่ 3.8 ของ CG Code ซึ่งระบุว่า “กรรมการบริษัทจดทะเบียนควรได้รับการอบรมและพัฒนาความรู้ที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง” 2 การประเมิน Corporate Governance Report of Thai Listed Companies (CGR) ตลาดหลักทรัพย์สนับสนุนให้มีการประเมิน CGR ภายใต้ความรับผิดชอบของสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย(Thai IOD) ซึ่งมีวัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อประเมินผลการกำกับดูแลกิจการของบริษัทจดทะเบียน และเผยแพร่ผลการประเมินต่อสาธารณะเพื่อสร้างแรงจูงใจให้บริษัทจดทะเบียนมีการพัฒนาด้านการกำกับดูแลกิจการอย่างต่อเนื่อง · หนึ่งในเกณฑ์การให้คะแนนของ CGR กำหนดให้กรรมการบริษัทจดทะเบียนต้องผ่านการอบรมในหลักสูตรที่เกี่ยวข้องกับการทำหน้าที่กรรมการ รวมถึงต้องได้รับการเพิ่มพูนความรู้ใหม่ ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำหน้าที่กรรมการอย่างต่อเนื่อง · นอกจากนี้ เกณฑ์ CGR ใหม่ที่จะออกใช้ในปี 2570 มีเกณฑ์การให้คะแนนกรรมการที่ดำรงตำแหน่งเฉพาะ ได้แก่ ประธานคณะกรรมการ และคณะกรรมการตรวจสอบ ต้องผ่านการอบรมความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการทำหน้าที่ 3 การเปิดเผยข้อมูลการอบรมในแบบแสดงรายการข้อมูลการเสนอขายหลักทรัพย์ (แบบ 69-1) และแบบ 56-1 One Report สำนักงาน ก.ล.ต. ใช้กลไกการเปิดเผยข้อมูล (Disclosure) เป็นเครื่องมือหนึ่งในการกระตุ้นให้กรรมการบริษัทจดทะเบียนพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง · กำหนดให้บริษัทจดทะเบียนต้องเปิดเผยประวัติการอบรมของกรรมการ เช่น DAP และ DCP เป็นต้น ในแบบ 69-1 และ 56-1 One Report โดยการเปิดเผยข้อมูลนี้ยังถือเป็นส่วนช่วยให้ผู้ลงทุนได้เห็นภาพความรู้ความเชี่ยวชาญ และความมุ่งมั่นในการพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการบริษัทจดทะเบียนด้วย ที่มา: สำนักงาน ก.ล.ต. และ Thai IOD รวบรวมโดยฝ่ายวิจัย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET Research); ข้อมูล ณ 24 มีนาคม 2569 จากตารางที่ 2 จะเห็นได้ว่า หน่วยงานกำกับดูแลในตลาดทุนไทยได้สนับสนุนให้กรรมการบริษัทจดทะเบียนเข้ารับการอบรมซึ่งสอดคล้องกับต่างประเทศ และนอกจากนี้ สำนักงาน ก.ล.ต. และตลาดหลักทรัพย์ได้ร่วมกันกำหนดมาตรฐานองค์ความรู้ของกรรมการบริษัทจดทะเบียนไทย เพื่อให้กรรมการทุกคนได้รับความรู้พื้นฐานสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ พร้อมทั้งส่งเสริมให้องค์กรที่จัดอบรมสามารถพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับมาตรฐานความรู้ตามที่ภาคตลาดทุนร่วมกันกำหนด 6 มาตรฐานองค์ความรู้ที่กล่าวมาข้างต้นประกอบด้วย (1)บทบาทและการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการอย่างมีประสิทธิผล (2)ความรับผิดชอบของคณะกรรมการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (3)ความรับผิดชอบของคณะกรรมการที่เกี่ยวข้องกับบัญชีและการเงิน(4)การกำกับดูแลความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ขององค์กร (5)การขับเคลื่อนธุรกิจสู่ความยั่งยืน (6)การรายงานและการเปิดเผยข้อมูล หากพิจารณาหลักสูตรอบรมที่จัดในประเทศไทยในปัจจุบัน พบว่า หลักสูตร Director Certification Program (DCP) ของสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย (Thai IOD) โดยปัจจุบันเป็นหลักสูตรเดียวที่ค่อนข้างครอบคลุมทั้ง 6 มาตรฐานองค์ความรู้ข้างต้น ดังนั้น ในการศึกษานี้ จึงพิจารณาประวัติการเข้าร่วมอบรมหลักสูตร DCP ของกรรมการบริษัทจดทะเบียนไทยที่อยู่ในกลุ่ม SET50 ซึ่งถือเป็นกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ที่มีบทบาทสำคัญและเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจของประเทศไทย ซึ่งมีข้อสรุปดังนี้- ณ สิ้นปี 2568 บริษัทจดทะเบียนในกลุ่ม SET50 มีกรรมการรวม 638 ตำแหน่ง รวม 543 ท่าน - โดยมีจำนวนกรรมการอิสระรวม 327 ตำแหน่ง หรือคิดเป็น 51.25% ของจำนวนกรรมการทั้งหมด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า บริษัทจดทะเบียนในกลุ่ม SET50 ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการมีกรรมการอิสระในสัดส่วนที่สูงกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำกำหนด (มีกรรมการอิสระไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของทั้งคณะ และมีจำนวนกรรมการอิสระไม่น้อยกว่า 3 ท่าน) จากการศึกษาประวัติการอบรมของกรรมการของบริษัทจดทะเบียนในกลุ่ม SET50[ พิจารณาจากรายชื่อหลักทรัพย์ในการคำนวณดัชนี SET50 ณ วันที่ 5 มกราคม 2569] ที่ยังคงดำรงตำแหน่งอยู่ ณ สิ้นปี 2568 และประวัติการอบรมกรรมการที่เปิดเผยใน (1) แบบ 56-1 One Report (2) เว็บไซต์บริษัทจดทะเบียน (3) ฐานข้อมูลรายชื่อกรรมการและผู้บริหารที่ออกหลักทรัพย์ของสำนักงาน ก.ล.ต. (4) ฐานข้อมูล SETSMART และ ESG Data Platform และ (5) ประวัติการอบรมกรรมการที่ Thai IOD ให้การอนุเคราะห์ข้อมูล พบว่า ณ สิ้นปี 2568 กลุ่ม SET50 มีกรรมการรวม 638 ตำแหน่ง (Directors/Seats) รวม 543 ท่าน (Persons) เมื่อพิจารณาประเภทของกรรมการ พบว่า มีกรรมการอิสระ (Independent Directors: IDs) รวม 327 ตำแหน่ง และกรรมการอื่นๆ (กรรมการที่เป็นผู้บริหาร และกรรมการที่ไม่เป็นผู้บริหาร) รวม 311 ตำแหน่ง โดยกรรมการอิสระคิดเป็น 51.25% ของกรรมการทั้งหมด หรือหากพิจารณารายบริษัท พบว่า บริษัทจดทะเบียนในกลุ่ม SET50 ทุกบริษัทมีกรรมการอิสระตามเกณฑ์กำหนด คือ มีกรรมการอิสระไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของทั้งคณะ และมีจำนวนกรรมการอิสระไม่น้อยกว่า 3 ท่าน SET50 ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาความรู้: พบ 37 บริษัทที่มีกรรมการผ่านหลักสูตร DCP เกินครึ่งคณะและมีเพียง 2 บริษัทที่กรรมการผ่านการอบรมครบทั้งคณะ เมื่อพิจารณาประวัติการอบรมหลักสูตร Director Certification Program (DCP) ของกรรมการทั้ง 543 ท่าน พบว่า 353 ท่านมีการเปิดเผยว่า ได้รับการอบรมหลักสูตร DCP แล้ว (ประมาณ 65%) ขณะที่อีก 190 ท่าน ยังไม่พบประวัติการอบรมหลักสูตร DCP (ประมาณ 35%) หรือหากพิจารณาประวัติการอบรมจากจำนวนตำแหน่งหรือเก้าอี้กรรมการ พบว่า 426 จาก 638 ตำแหน่ง หรือคิดเป็น 67% ของกรรมการทั้งหมด ได้รับการอบรมหลักสูตร DCP แล้ว และเมื่อพิจารณาสัดส่วนของจำนวนกรรมการที่ได้รับการอบรมหลักสูตร DCP ต่อจำนวนกรรมการทั้งคณะ เป็นรายบริษัท ตามภาพที่ 2 พบว่า - 37 บริษัท จากทั้งหมด 50 บริษัท มีกรรมการได้รับการอบรมหลักสูตร DCP แล้ว 50% ขึ้นไป - มี 1 บริษัทในกลุ่ม SET50 ที่มีสัดส่วนกรรมการผ่านการอบรมหลักสูตร DCP ต่ำกว่า 30% ของจำนวนกรรมการทั้งคณะของบริษัท- บริษัทที่มีสัดส่วนกรรมการผ่านการอบรมหลักสูตร DCP มากที่สุด คือ 100% หรือ กรรมการทุกท่านได้รับการอบรม DCP และน้อยที่สุดคือ 25% ของจำนวนกรรมการทั้งคณะของบริษัท ซึ่งพิจารณาโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 66% จากข้อมูลตามที่กล่าวมาข้างต้น พบว่า แม้บริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่ใน SET50 จะให้ความสำคัญกับการพัฒนาทักษะกรรมการ แต่บางบริษัทยังมีสัดส่วนกรรมการที่เรียน DCP ต่อกรรมการทั้งหมดในบริษัทค่อนข้างต่ำ อาจเนื่องมาจากการพยายามคัดสรรกรรมการที่มีความรู้ ทักษะ ความสามารถให้สอดคล้องตรงกับความต้องการของบริษัทก่อน และกรรมการท่านใหม่ๆ ยังไม่ได้สมัครเข้าร่วมอบรมหลักสูตร DCP ดังนั้น บริษัทจดทะเบียนควรเร่งส่งเสริมให้เข้าร่วมอบรม เพื่อกรรมการใหม่ๆ จะได้ทราบถึงบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบ และมีความพร้อมในการปฏิบัติหน้าที่ในการกำกับดูแลองค์กรอย่างมีประสิทธิผล เพื่อช่วยให้องค์กรมีผลประกอบการที่ดี และปฏิบัติตามกฎระเบียบ และข้อบังคับที่เกี่ยวข้องได้อย่างถูกต้อง อันจะก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่าย กรรมการ 190 ท่าน หรือ 35% ของจำนวนกรรมการรายบุคคลทั้งหมดในกลุ่ม SET50 ยังไม่พบประวัติการอบรม DCP ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มกรรมการที่มีอายุเฉลี่ยมากกว่า 60 ปี และมีระยะเวลาดำรงตำแหน่งกรรมการมานานกว่า 10 ปี มากกว่า 25 ปี ที่สมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย (Thai IOD) ได้เปิดอบรมหลักสูตร DCP และมีการพัฒนาหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง ในยุคช่วงแรกอาจเรียกได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นวิชาชีพกรรมการในประเทศไทย ที่มุ่งเน้นส่งเสริมให้กรรมการมีความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบต่อกิจการ และการกำกับดูแลตามหลักธรรมาภิบาล และจากสถานการณ์ปัจจุบันที่การดำเนินงานธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไป หลักสูตร DCP ได้ปรับปรุงเพิ่มเติมในหลายด้าน อาทิ วิธีการประเมินสถานะทางการเงินของบริษัทและกำกับดูแลให้มีการเปิดเผยข้อมูลอย่างเหมาะสม (Disclosure) การบริหารจัดการความเสี่ยงองค์กร (Enterprise Risk Management) เป็นต้น ดังนั้น การศึกษาในส่วนนี้จึงพิจารณาถึงช่วงเวลาที่กรรมการของบริษัทจดทะเบียนใน SET50 ได้อบรมหลักสูตร DCP (ตามภาพที่ 3) ซึ่งพบว่า - จากข้อมูลกรรมการที่มีการเปิดเผยการอบรมและปีที่เข้าอบรม DCP พบว่า มี 212 ท่าน จาก 353 ท่าน อบรม DCP มาก่อนปี 2559 หรืออบรมมานานกว่า 10 ปี ดังนั้น กรรมการส่วนนี้อาจพิจารณาอบรมเพิ่มเติมเกี่ยวกับเนื้อหาใหม่ที่ครอบคลุมมากกว่าหลักสูตรเดิม- ขณะที่มีกรรมการจำนวนสูงถึง 190 ท่าน หรือ 35% ของจำนวนกรรมการรายบุคคลทั้งหมดในกลุ่ม SET50 ยังไม่พบประวัติการอบรม DCP จึงมีสมมติฐานว่ากรรมการกลุ่มนี้ยังไม่อบรม DCP และเมื่อพิจารณา profile ของกรรมการ มีข้อสังเกตที่น่าสนใจ ดังนี้ - 19 ท่านดำรงตำแหน่งประธานกรรมการในบริษัทจดทะเบียน แต่พบว่า ส่วนใหญ่ได้อบรมหลักสูตร Director Accreditation Program (DAP) ซึ่งเป็นหลักสูตรเร่งรัดสำหรับกรรมการใหม่ หรือหลักสูตร Role of the Chairman Program (RCP) ซึ่งเป็นหลักสูตรเพื่อการพัฒนาทักษะเฉพาะด้านสำหรับประธานคณะกรรมการ - 43 ท่าน มีชื่อ-นามสกุลที่แสดงถึงชาวต่างชาติ ซึ่งอาจมีการอบรมหลักสูตรอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกันในต่างประเทศ แต่ในงานศึกษานี้ไม่ได้รวบรวมถึงหลักสูตรต่างประเทศด้วย- กรรมการส่วนใหญ่เป็นผู้ที่มีอายุเฉลี่ยค่อนข้างสูง (93 ท่านมีอายุมากกว่า 60 ปี) และมีระยะเวลาการดำรงตำแหน่งกรรมการยาวนาน (105 ท่านเป็นกรรมการมาเกิน 10 ปี) อาจกล่าวโดยสรุปว่า กรรมการบริษัท มีบทบาทหน้าที่สำคัญต่อบริษัท ดังนั้น ผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการจำเป็นต้องพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่องตามหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี ซึ่งประเทศไทยใช้แนวทางการส่งเสริมผ่านกลไกตลาดและการเปิดเผยข้อมูล แทนการบังคับด้วยกฎหมายเหมือนในต่างประเทศ ทั้งนี้ จากผลการศึกษาชี้ให้เห็นความท้าทายที่บริษัทจดทะเบียนควรเร่งส่งเสริมให้กรรมการใหม่เข้ารับการอบรมความรู้พื้นฐาน และสนับสนุนให้กรรมการที่อบรมมานานเกิน 10 ปี ได้เพิ่มพูนความรู้ในเนื้อหาใหม่ ๆ เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่มีประสิทธิผลสูงสุดต่อผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่ายโดยตลาดหลักทรัพย์อยู่ระหว่างการจัดทำมาตรฐานหลักสูตรกรรมการไทยครอบคลุมทั้ง 6 องค์ความรู้ เพื่อจะได้มีมาตรฐานกลางให้สถาบันต่างๆ นำไปพัฒนาหลักสูตรความรู้พิ้นฐานให้กรรมการได้มีทางเลือกเพิ่มขึ้น ตลอดจนพัฒนากลไกที่จะมีส่วนผลักดันให้เกิดการพัฒนาความรู้ของกรรมการบริษัทจดทะเบียนไทยอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรมผ่านมาตรการส่งเสริมซึ่งตลาดหลักทรัพย์จะได้แจ้งความก้าวหน้าให้ทราบต่อไปในอนาคต Disclaimers: ข้อมูลที่ปรากฎในเอกสารฉบับนี้ จัดทำขึ้นบนพื้นฐานของข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้และแนวคิดแก่ผู้อ่าน มิใช่การให้คำแนะนำด้านการลงทุน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยมิได้ให้การรับรองในความถูกต้องของข้อมูล และไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใดๆ ที่เกิดขึ้น อันเนื่องจากการนำข้อมูลไม่ว่าส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดไปใช้อ้างอิง หรือเผยแพร่ไม่ว่าในลักษณะใด นอกจากนี้ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ขอสงวนสิทธิในการเปลี่ยนแปลง แก้ไข เพิ่มเติมข้อมูลไม่ว่าส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดตามหลักเกณฑ์ที่เห็นสมควร ความเห็นที่ปรากฎในรายงานฉบับนี้ เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับความเห็นของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย จัดทำโดย คณปัตย์ เที่ยงธรรมและสุมิตรา ตั้งสมวรพงษ์ฝ่ายวิจัย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

บทบาทของกรรมการบริษัทและแนวทางการพัฒนาศักยภาพผ่านการอบรม

efinAI

efinAI

Related Topics

Reported by

Sakchai Ngokngam

Latest

ภาวะตลาดหุ้นฮ่องกง : ดัชนี ฮั่งเส็ง (^HSKI) — 24 ส.ค. 2569

Gossip : TPS พร้อม! จ่ายปันผลระหว่างกาล 0.03 บ./หุ้น ขึ้น XD 26 ส.ค.นี้

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ททท. สมาคมท่องเที่ยว-บริการ ร่วม อินฟอร์มา มาร์เก็ตส์ เปิดงาน Food & Hospitality Thailand 2026

SIRI กวาดยอดขายกลุ่มคอนโด 7 เดือนแรก แตะ 1.6 หมื่นลบ. ครึ่งปีหลังลุยเปิด 9 โครงการใหม่ ปักหมุดภูเก็ต

ชวนส่งต่อความสุข สร้างรอยยิ้มให้เด็กป่วยโรคเลือด กับโครงการ`ปันโลหิตให้น้อง`

Popular

สรุปข่าวเด่น สำนักข่าวอีไฟแนนซ์ไทย ประจำวันที่ 24 สิงหาคม 2569

หุ้นสหรัฐฯ รีบาวด์วันศุกร์ ดาวโจนส์พุ่ง 517 จุด จับตาบอนด์ยีลด์-สถานการณ์ตะวันออกกลาง

สรุปข่าวต่างประเทศ ประจำวันจันทร์ที่ 24 สิงหาคม 2569

สรุปหุ้นเด่นทางพื้นฐาน (24/08/69)

EGCO ประกาศจ่ายปันผลระหว่างกาล อัตรา 3.25 บาท/หุ้น ขึ้น XD 4 ก.ย.69

efinAI