เยนญี่ปุ่นเผชิญแรงกดดันรอบใหม่จากราคาน้ำมันที่ปรับขึ้นตามความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ส่งผลให้อำนาจซื้อของเงินเยนในเชิงจริงอ่อนลงแตะระดับต่ำสุดใหม่ในรอบหลายทศวรรษ ประเด็นนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องค่าเงินที่อ่อนเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ แต่ยังสะท้อนต้นทุนนำเข้า ความสามารถในการซื้อพลังงาน และความเชื่อมั่นต่อเศรษฐกิจญี่ปุ่นโดยรวมอย่างชัดเจน

แรงขายเยนมาจากหลายปัจจัยพร้อมกัน

ในมุม Multi-Asset บทความระบุว่า หากเยนอ่อนค่าต่อเนื่อง เงินมีแนวโน้มไหลเข้าสู่ดอลลาร์สหรัฐและสินทรัพย์ที่ได้ประโยชน์จากดอลลาร์แข็ง ขณะที่สินทรัพย์เสี่ยงในเอเชียที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานอาจถูกกดดันมากขึ้น แรงขายเยนไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลของการซ้อนทับกันระหว่างดุลการค้า ราคาน้ำมัน นโยบายการเงินที่ยังผ่อนคลาย และนโยบายการคลังที่ขยายตัว

Robin Brooks จาก Brookings Institution ระบุผ่าน X ว่าเยนได้หลุดลงต่ำกว่าลีราตุรกีในเชิง real effective exchange rate และเป็นสกุลเงินที่อ่อนที่สุดในโลกในมุมนี้ ข้อมูลของ Bank for International Settlements ที่อ้างในบทความระบุว่า real effective exchange rate ของเยนโดยใช้ปี 2020 เป็นฐานแตะระดับต่ำสุดนับตั้งแต่ญี่ปุ่นเปลี่ยนมาใช้ระบบลอยตัวในปี 1973 ขณะที่ลีราแข็งค่าขึ้น 7% นับตั้งแต่ต้นปีนี้

ดุลการค้าและราคาน้ำมันเป็นตัวแปรสำคัญ

ปัจจัยที่ซ้ำเติมเยนคือดุลการค้าของญี่ปุ่น แม้ญี่ปุ่นจะลดการขาดดุลสินค้าจากราว 20 ล้านล้านเยน ในปี 2022 เหลือไม่ถึง 3 ล้านล้านเยน ในปี 2025 และเกินดุลรายเดือนต่อเนื่อง 3 เดือน ตั้งแต่กุมภาพันธ์ 2026 แต่ราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้นจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจทำให้ดุลการค้ากลับไปขาดดุลอีกครั้ง

Koya Miyamae นักเศรษฐศาสตร์อาวุโสของ SMBC Nikko Securities ประเมินว่า หากสถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นจริง ดุลการค้าอาจกลับไปใกล้ 5 ล้านล้านเยน ต่อปี ซึ่งจะเพิ่มแรงขายต่อเยนและหนุนเงินทุนให้ไหลเข้าสินทรัพย์ที่ได้ประโยชน์จากดอลลาร์หรือราคาพลังงานมากขึ้น

ผลต่อเศรษฐกิจญี่ปุ่นและตลาดโลก

ในมุมของตลาดโลก เยนที่อ่อนลงมักช่วยความสามารถในการแข่งขันด้านการส่งออกของญี่ปุ่น แต่บทความนี้เตือนว่าผลบวกดังกล่าวอาจน้อยลงกว่าที่เคย เพราะบริษัทญี่ปุ่นจำนวนมากย้ายฐานการผลิตออกนอกประเทศไปแล้ว ดังนั้นประโยชน์จากค่าเงินอ่อนจึงไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วยเหมือนในอดีต และแรงส่งเชิงบวกต่อภาคส่งออกอาจจำกัดลง

อีกด้านหนึ่ง รัฐบาลญี่ปุ่นภายใต้ Prime Minister Sanae Takaichi เตรียมจัดทำงบประมาณเสริมปีงบประมาณ 2026 มากกว่า 3 ล้านล้านเยน นโยบายการคลังที่ขยายตัวพร้อมกับนโยบายการเงินที่ยังผ่อนคลาย ทำให้ความเชื่อมั่นต่อสกุลเงินลดลง ตามคำกล่าวของ Atsushi Takeda หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์จาก Itochu Research Institute เขายังชี้ว่าความกังวลดังกล่าวเริ่มลามไปสู่แรงขายญี่ปุ่นผ่านอัตราดอกเบี้ยที่ปรับสูงขึ้นด้วย

เงินเฟ้อคาดการณ์สูงขึ้น แต่ยังไม่ช่วยเยนในระยะสั้น

บทความยังระบุว่าอัตราเงินเฟ้อคาดการณ์ของญี่ปุ่นตอนนี้สูงกว่า 2% แล้ว ตามมุมมองของ Takeshi Higashifukasawa หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์จาก Mizuho Research Institute หากระดับนี้ทรงตัว บริษัทต่าง ๆ มีแนวโน้มขึ้นค่าจ้างมากขึ้น และในระยะยาวอาจช่วยหยุดการลดลงของอำนาจซื้อเยนได้

อย่างไรก็ตาม เขาเตือนว่ากระบวนการส่งผ่านจากความคาดหวังเงินเฟ้อไปสู่เงินเฟ้อจริงต้องใช้เวลาหลายปี จึงไม่น่าทำให้เยนแข็งค่าขึ้นในระยะสั้น นักลงทุนจึงยังต้องจับตาแรงกดดันจากราคาน้ำมัน ดุลการค้า และทิศทางนโยบายการเงินของญี่ปุ่นอย่างใกล้ชิดต่อไป

• เยนอ่อนค่าทำให้อำนาจซื้อแตะระดับต่ำสุดใหม่ในรอบหลายทศวรรษ
• ราคาน้ำมันพุ่งและดุลการค้าเสี่ยงกลับไปขาดดุลเป็นปัจจัยกดดันหลัก
• นโยบายการเงินผ่อนคลายและการคลังขยายตัวเพิ่มแรงกดดันต่อค่าเงิน
• เงินเฟ้อคาดการณ์เกิน 2% อาจช่วยเยนได้ในระยะยาว แต่ไม่ใช่ระยะสั้น