ญี่ปุ่นกำลังวางแนวทางสนับสนุนระบบประมวลผลการชำระเงินในประเทศหมู่เกาะแปซิฟิก เพื่อรับมือปัญหาธนาคารขนาดใหญ่ถอนตัวจากภูมิภาคและช่วยลดต้นทุนการโอนเงินข้ามพรมแดน โดยโตเกียวเตรียมเสนอแนวคิดการจัดตั้งสถาบันชำระเงินส่วนกลางภายใต้ชื่อชั่วคราว Pacific Payments Mechanism ในการประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังญี่ปุ่น-ประเทศเกาะแปซิฟิกเดือนพฤษภาคมนี้

การหารือดังกล่าวจะจัดขึ้นที่ซามาร์คันด์ ประเทศอุซเบกิสถาน และมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังญี่ปุ่น ซัทสึกิ คาตายามะ เข้าร่วมด้วย ตามรายงานของ Nikkei ญี่ปุ่นต้องการสร้างกรอบสำหรับการจัดการการโอนเงินระหว่างประเทศในประเทศและเขตเกาะแปซิฟิก หลังจากธนาคารใหญ่ที่เคยทำหน้าที่เป็นธนาคารประสานงานทยอยลดบทบาทลงอย่างมีนัยสำคัญ

ญี่ปุ่นผลักดันระบบชำระเงินข้ามพรมแดนในแปซิฟิก

โดยปกติแล้ว ธนาคารที่ไม่มีเครือข่ายสากลขนาดใหญ่จะต้องพึ่งพาสถาบันการเงินกลางที่เรียกว่า ธนาคารประสานงาน เพื่อย้ายเงินข้ามประเทศ อย่างไรก็ตาม ธนาคารตะวันตกหลายแห่งได้ลดการให้บริการในประเทศเกาะแปซิฟิกในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทำให้ต้นทุนและความยุ่งยากในการโอนเงินเพิ่มขึ้น

ญี่ปุ่นจึงต้องการให้สถาบันชำระเงินส่วนกลางที่เสนอขึ้นมาช่วยรวมศูนย์การโอนเงินจากหลายประเทศเกาะ เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการทำธุรกรรม และทำให้ขั้นตอนการตรวจสอบการฟอกเงินรวมถึงข้อกำหนดด้านกฎระเบียบอื่นๆ มีความคล่องตัวมากขึ้น นอกจากนี้ ญี่ปุ่นจะสำรวจว่าเทคโนโลยีการชำระเงินดิจิทัลที่พัฒนาขึ้นโดยธนาคารญี่ปุ่นสามารถนำมาใช้ในโครงการนี้ได้หรือไม่

ในที่ประชุม ญี่ปุ่นจะเสนอให้จัดตั้งสถาบันการชำระเงินส่วนกลางร่วมกับบริการจากภาคเอกชน พร้อมทั้งส่งเสริมความยั่งยืนด้านการเงินด้วย และยังวางแผนทำงานร่วมกับเศรษฐกิจที่พัฒนาแล้วอื่นๆ ได้แก่ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และสหรัฐอเมริกา ในโครงการนี้

ธนาคารโลกเริ่มศึกษาความเป็นไปได้ในเดือนพฤษภาคม

ธนาคารโลกมีกำหนดเริ่มศึกษาการจัดตั้งสถาบันการชำระเงินนี้ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม โดยได้อนุมัติเงิน 76.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อสนับสนุนประเทศเกาะภายใต้โครงการ Pacific Strengthening Correspondent Banking Relationships Project ซึ่งญี่ปุ่นมีส่วนร่วมด้วย

ความจำเป็นของระบบนี้สะท้อนจากผลกระทบวงกว้าง หากการโอนเงินระหว่างประเทศไม่สามารถดำเนินได้อย่างราบรื่น ประเทศเกาะจะประสบปัญหาในการรับการลงทุนจากต่างประเทศและทำการค้า ขณะเดียวกันรายได้จากการท่องเที่ยวที่รับเป็นสกุลเงินต่างประเทศ รวมถึงเงินโอนกลับบ้านจากแรงงานต่างชาติ ก็อาจได้รับผลกระทบโดยตรง

ต้นทุนโอนเงินสูงขึ้นจากกฎ AML และการถอนตัวของธนาคาร

สถาบันการเงินระดับโลกมีแนวโน้มคิดค่าบริการโอนเงินสูงขึ้น เนื่องจากข้อกำหนดการป้องกันการฟอกเงินที่เข้มงวด และการหลีกเลี่ยงธุรกิจที่ถูกมองว่ามีความเสี่ยงสูง ส่งผลให้การดำเนินธุรกิจในเศรษฐกิจเกาะขนาดเล็กหดตัวมาตั้งแต่ปี 2000

ข้อมูลที่กระทรวงการคลังญี่ปุ่นรวบรวมจาก SWIFT ระบุว่า ธนาคารในประเทศเกาะสูญเสียสัญญาประชุมประมาณ 60% ในบริการโอนเงินระหว่างประเทศในช่วงปี 2011 ถึง 2022 ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนแรงกดดันต่อโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินของภูมิภาค และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้โตเกียวเร่งผลักดันแนวทางใหม่

"เราต้องการหาทางให้การโอนเงินระหว่างประเทศของประเทศเกาะแปซิฟิกยังดำเนินต่อไปได้อย่างปลอดภัยและมีต้นทุนต่ำ" — กระทรวงการคลังญี่ปุ่น

มิติภูมิรัฐศาสตร์: ญี่ปุ่นจับตาอิทธิพลจีนในแปซิฟิก

การสนับสนุนของญี่ปุ่นในการสร้างเครือข่ายการชำระเงินสำหรับประเทศเกาะยังเชื่อมโยงกับแรงผลักดันในการควบคุมอิทธิพลของจีนในภูมิภาคนี้ ตั้งแต่ปี 2019 ประเทศเกาะโซโลมอน คิรีบาส และเนารู ได้ตัดสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวันและหันไปสานความสัมพันธ์กับจีน

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จีนได้เพิ่มอิทธิพลผ่านการลงทุนด้านสาธารณูปโภคในประเทศเกาะ ขณะที่ญี่ปุ่นดูเหมือนต้องการใช้เครือข่ายการชำระเงินใหม่เป็นแนวป้องกันการขยายตัวของการตั้งถิ่นฐานที่ใช้สกุลเงินหยวนในภูมิภาคนี้

ประเด็นที่ต้องติดตาม

• รอความคืบหน้าการประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังญี่ปุ่น-ประเทศเกาะแปซิฟิกในเดือนพฤษภาคม ที่ซามาร์คันด์ ประเทศอุซเบกิสถาน
• ติดตามผลการศึกษาของธนาคารโลกเกี่ยวกับการจัดตั้งสถาบันการชำระเงินนี้ เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม
• จับตาบทบาทของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และสหรัฐอเมริกาในโครงการร่วมกับญี่ปุ่น

หากแผนนี้เดินหน้าได้จริง ระบบประมวลผลการชำระเงิน ใหม่จะช่วยเพิ่มเสถียรภาพของการโอนเงินข้ามพรมแดน ลดต้นทุน และอาจกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจประเทศเกาะแปซิฟิกในระยะยาว

ที่มา Nikkei Asia