คดีอื้อฉาวเงินซุกโซฟาที่เกือบทำให้ประธานาธิบดี ไซริล รามาโฟซา แห่งแอฟริกาใต้ ต้องกระเด็นจากตำแหน่งเมื่อ 4 ปีก่อน กลับมาเป็นชนักติดหลังเขาอีกครั้ง เมื่อศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า มติของรัฐสภาที่เคยช่วย "ปัดตก" รายงานการสอบสวนความผิดของเขานั้นเป็นเรื่องผิดกฎหมาย ส่งผลให้รายงานฉบับปี 2022 ที่ระบุว่าประธานาธิบดีอาจทำผิดกฎหมายในการจัดการเหตุโจรกรรมเงินสดจำนวนมหาศาลที่ซ่อนอยู่ในฟาร์มส่วนตัว ถูกนำกลับมาพิจารณาใหม่ และอาจนำไปสู่กระบวนการไต่สวนเพื่อถอดถอนอย่างเป็นทางการที่เขาเคยรอดพ้นมาได้ในอดีต

คดีนี้เริ่มขึ้นในเดือนมิถุนายน 2022 หลัง Arthur Fraser อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองของประเทศกล่าวหารัฐบาลว่าซ่อนการโจรกรรมเงินมากกว่า 4 ล้านดอลลาร์ จากฟาร์มของประธานาธิบดีในจังหวัด Limpopo จากนั้นจึงมีการสอบสวนโดยหน่วยงานของรัฐและหน่วยงานอื่น ๆ ตามมา

ต่อมาในปี 2022 คณะกรรมการอิสระระบุว่าการจัดการของ Ramaphosa ต่อเหตุการณ์ดังกล่าวอาจเข้าข่ายการกระทำที่ผิดกฎหมาย ขณะที่สภาผู้แทนราษฎรปฏิเสธรายงานดังกล่าว ทำให้กระบวนการทางการเมืองไม่สามารถเดินหน้าต่อได้อย่างเป็นทางการในช่วงนั้น อย่างไรก็ตาม คำวินิจฉัยล่าสุดของศาลรัฐธรรมนูญทำให้ประเด็นนี้กลับมาอยู่ในกระบวนการตรวจสอบอีกครั้ง

ข้อกล่าวหาและการปฏิเสธของประธานาธิบดีแอฟริกาใต้

ตามรายงานของคณะกรรมการอิสระ Ramaphosa อาจมีส่วนเกี่ยวข้องในความประพฤติที่ไม่เหมาะสม และควรถูกตรวจสอบโดยรัฐสภา โดยคณะกรรมการเห็นว่าการกระทำของเขาขัดต่อความรับผิดชอบในฐานะประธานาธิบดี และระบุว่าการโจรกรรมไม่ได้ถูกแจ้งให้ตำรวจทราบอย่างถูกต้อง

ด้าน Ramaphosa ปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด และระบุว่าตนไม่ได้ละเมิดพระราชบัญญัติ ขณะที่รายงานของคณะกรรมการตั้งอยู่บนการได้ยินที่ไม่ถูกต้อง

ผลกระทบต่อการเมืองแอฟริกาใต้และตลาด

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่ ANC สูญเสียเสียงข้างมากเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่สิ้นสุดการปกครองแบบแบ่งแยกสีผิวในการเลือกตั้งปี 2024 ทำให้สถานะทางการเมืองของ Ramaphosa อ่อนแรงลง และเพิ่มแรงกดดันต่อเสถียรภาพภายในพรรค

สำหรับมุมมองของนักลงทุน ความไม่แน่นอนทางการเมืองอาจกดดัน sentiment ต่อสินทรัพย์แอฟริกาใต้ รวมถึงค่าเงิน แรนด์ และบรรยากาศการลงทุนในตลาดเกิดใหม่ แม้ข่าวนี้ไม่ได้สะท้อนปัจจัยเศรษฐกิจโดยตรง แต่ความเสี่ยงทางการเมืองที่ยืดเยื้ออาจเพิ่มความระมัดระวังในตลาดการเงินได้

สิ่งที่ต้องติดตามต่อจากนี้

• ปีนี้ Ramaphosa อาจเผชิญการสอบสวนใหม่จากคณะกรรมการ
• กระบวนการดังกล่าวอาจนำไปสู่การพิจารณาถอดถอน
• Ramaphosa อาจเลือกลาออกเพื่อหลีกเลี่ยงคำถามที่เกี่ยวข้องกับเรื่องอื้อฉาวนี้
• นักลงทุนและผู้ติดตามการเมืองควรจับตาความคืบหน้าหลังคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญเมื่อ 8 พฤษภาคม และการพิจารณาในรอบถัดไปของคณะกรรมการถอดถอน